විසිවැනි සියවසේ ලෝක දේශපාලනය උඩුයටිකුරු කළ කියුබානු විප්ලවය, හුදෙක් මිලිටරි සහ ආර්ථිකමය හැරවුමක් පමණක් නොවීය. 1959 දී ෆුල්ජෙන්සියෝ බැටිස්ටාගේ දැඩි ඇමරිකානු ගැති, දූෂිත ඒකාධිපති පාලනය බිඳදමමින් ෆිදෙල් කැස්ත්රෝ බලයට පත්නොවූයේ නම්, කියුබාව අදටත් කැසිනෝ සහ සූදු කල්ලිවලින් පිරුණු, ඇමරිකාවේ "සූදු සහ විනෝද නගරය" (Las Vegas of the Caribbean) වීමට බොහෝ දුරට ඉඩ තිබුණි.
නමුත් විප්ලවයෙන් පසු කැස්ත්රෝ බලයට පත් විය. සීතල යුද්ධයේ සාම්ප්රදායික දේශපාලන රාමුවෙන් ඔබ්බට යමින්, කැස්ත්රෝ විසින් ස්පාඤ්ඤ භාෂාව (Spanish Language) හුදෙක් සන්නිවේදන මාධ්යයකින් එහාට ගෙන ගොස්, ඇමරිකානු අධිරාජ්යවාදයට සහ සංස්කෘතික ආක්රමණයට එරෙහි ප්රබල "සංස්කෘතික හා දෘෂ්ටිමය අවියක්" ලෙස මුදාහැරියේ නම් ලෝක ඉතිහාසය ලියවෙන්නේ කෙලෙසද?
1. භාෂාමය අධිරාජ්යවාදයට එරෙහි "ලතින් පවුර"
ඇමරිකාවේ ගෝලීය බලයත් සමඟ ඉංග්රීසි භාෂාව ලෝකය පුරා ව්යාප්ත වීම සංස්කෘතික ආක්රමණයක් ලෙස දුටු කියුබාව, පිරිසිදු ස්පාඤ්ඤ භාෂාව රැකගැනීමේ දැඩි රාජ්ය ප්රතිපත්තියක් ක්රියාත්මක කරනු ඇත. ඉංග්රීසි වචන මුසුවූ 'ස්පැංග්ලිෂ්' (Spanglish) වර්ජනය කරමින්, "අපේ භාෂාව - අපේ ශක්තිය" යන තේමාව පෙරදැරිව කලාපීය හිස්පැනික් සහයෝගීතාවයක් ගොඩනැඟීමට මෙයින් මඟ පෑදේ.
මෙය දේශපාලනික වශයෙන් "සංස්කෘතික පළිහක්" වන අතර, ඇමරිකානු සිනමාව, සංගීතය සහ පාරිභෝගික සංස්කෘතිය ලතින් ඇමරිකාවට ගලා ඒම වළක්වන දෘෂ්ටිමය පවුරක් බවට පත්වනු ඇත.
2. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ල වන බරපතළ බලපෑම
මෙම උපක්රමයේ දරුණුතම බලපෑම එල්ල වන්නේ ඇමරිකාව ඇතුළතටමය. වර්තමානය වන විට ඇමරිකානු ජනගහනයෙන් 19%කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් (මිලියන 65කට ආසන්න පිරිසක්) හිස්පැනික් හෝ ලතින් ඇමරිකානු සම්භවයක් සහිත ජනතාවයි.
ඇමරිකානු දේශපාලන සහ මාධ්ය ව්යුහය විසින් කළු ජාතිකයන් සහ ආදිවාසීන් "සුළු ජාතීන්" (Minorities) ලෙස නිරන්තරයෙන්ම පුම්බා පෙන්වන්නේ, රටේ ප්රධාන සුලු ජාතිය වසන් කිරීමටයි. නමුත් කැස්ත්රෝගේ භාෂාමය මෙහෙයුම හරහා මේ 19%ක ජනතාව තමන්ගේ සංස්කෘතික අනන්යතාවය වටා රොද බැඳ ගත්තේ නම්:
ඇමරිකාව ඇතුළත දැඩි සංස්කෘතික හා දේශපාලනික බෙදීමක් ඇතිවේ.
ඇමරිකානු රජයට "English-Only" (ඉංග්රීසි පමණයි) වැනි දැඩි ව්යවස්ථාපිත නීති පැනවීමට සිදුවේ.
දීර්ඝකාලීනව, කැනඩාව වැනි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ද නිල වශයෙන්ම ඉංග්රීසි සහ ස්පාඤ්ඤ යන භාෂා දෙකම භාවිත කරන ද්විභාෂික රාජ්යයක් බවට පත්වීමට බලකෙරේ.
3. ගෝලීය බලවතුන්ගේ හැසිරීම: චීනය, රුසියාව සහ ඉන්දියාව
මෙවැනි සංස්කෘතික සීතල යුද්ධයකදී ලෝක බලවතුන් හැසිරෙන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආකාරයකටයි:
| රට / බලවේගය | හැසිරෙන ආකාරය සහ උපායමාර්ගය |
| රුසියාව (සෝවියට් දේශය) | "සතුරෙකුගේ සතුරා මගේ මිතුරා" න්යාය මත හිඳිමින්, ලතින් ඇමරිකාවේ ස්පාඤ්ඤ ප්රචාරක නාලිකා සහ විප්ලවීය මුද්රණාල වෙනුවෙන් අතිවිශාල මූල්ය සහ මිලිටරි අනුග්රහයක් දක්වයි. ඇමරිකාව තමන්ගේ "පසුපස මිදුලේ" කොටු කර තැබීමට මෙය අවස්ථාවක් කරගනී. |
| චීනය | ඉංග්රීසි බස ප්රතික්ෂේප කරන ලතින් ඇමරිකාවට ස්පාඤ්ඤ සහ පෘතුගීසි භාෂාවලින් ක්රියාත්මක වන විකල්ප තාක්ෂණික හා මෘදුකාංග පද්ධති (Alternative Tech Ecosystems) සපයමින්, කලාපයේ දැවැන්ත ආර්ථික ඒකාධිකාරයක් ගොඩනඟයි. |
| ඉන්දියාව | සම්පූර්ණයෙන්ම අර්බුදයකට (Chaos) ලක්වේ. එක පැත්තකින්, ලෝකයේ භාෂාමය උණ ඉන්දියාව ඇතුළතට කාන්දු වී හින්දි සහ දකුණු ඉන්දියානු භාෂා අතර අභ්යන්තර බෙදුම්වාදී ගැටුම් ඇවිළේ. අනෙක් පැත්තෙන්, ඉංග්රීසි බස මත පදනම් වූ ඉන්දියානු IT සහ සේවා ආර්ථිකය ගෝලීය වශයෙන් හුදෙකලා වේ. |
4. යුරෝපයට වන බලපෑම
ස්පාඤ්ඤයේ සහ පෘතුගාලයේ මව්බිම යුරෝපය බැවින්, යුරෝපා මහාද්වීපය දේශපාලන උභතෝකෝටිකයකට මැදිවේ. බටහිර කඳවුරේ සිටිමින් ඇමරිකාව වෙනුවෙන් කැස්ත්රෝව විවේචනය කිරීමට ඔවුන්ට සිදුවන අතරම, තමන්ගේ භාෂාව ලෝක විප්ලවීය අවියක් වීම ගැන වක්ර සංස්කෘතික ආඩම්බරයක් ඇතිවේ. ඇමරිකාවේ වර්ගවාදී නීති මඟහරිමින් ලතින් ඇමරිකානුවන් විශාල වශයෙන් ස්පාඤ්ඤයට සහ පෘතුගාලයට සංක්රමණය වීම (Reverse Migration) නිසා යුරෝපයේ ජනගහන විද්යාව වෙනස් වේ.
5. වසර 1000කට පසු අනාගතය (ක්රි.ව. 3026)
මෙම සංස්කෘතික පවුර ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ පරිණාමය වී වසර 1000කට පසු බලන විට, මිනිස් ශිෂ්ටාචාරය ළඟා කරගන්නා ඉරණම අතිශය විශ්මයජනකය:
මන්දාකිණි ලතින් ශිෂ්ටාචාරය: මානවයා විශ්වය ජනපදකරණය කරන යුගයක, අභ්යවකාශයේ ප්රධාන සන්නිවේදන මාධ්යය බවට පත්වෙන්නේ "පෘථිවි-ලතින්" (Terran-Latin) අනන්යතාවයයි.
ඉංග්රීසි මළ භාෂාවක් වීම: අතීතයේ ලතින් බසට සිදුවූවාක් මෙන්, ඇමරිකානු ආධිපත්යයේ බිඳවැටීමත් සමඟ ඉංග්රීසි භාෂාව ඉතිහාසඥයන් පමණක් පරිශීලනය කරන මළ භාෂාවක් බවට පත්වනු ඇත.
පාරිසරික පුනරුදය: ඇමරිකානු පාරිභෝගික ධනවාදය වෙනුවට, ආදිවාසී "මව් පෘථිවි" (Pachamama) දර්ශනය තාක්ෂණය සමඟ මුසුවීම නිසා වසර 3026 වන විට පෘථිවිය දේශගුණික විපර්යාසවලින් තොර හරිත පාරාදීසයක් බවට නැවත පත්වනු ඇත.
සාරාංශය: භාෂාව යනු හුදෙක් අදහස් හුවමාරු කරගන්නා මෙවලමක් පමණක් නොවේ. ඉංග්රීසි භාෂාව ලෝකයේ "පාලන සහ තාක්ෂණික" මෙවලම වෙද්දී, ව්යුහාත්මකව වඩාත් විද්යාත්මක (ෆොනටික්) සහ කලාත්මකව වඩාත් මානුෂීය වූ ස්පාඤ්ඤ බස දෘෂ්ටිමය අවියක් කරගත්තේ නම්, අද අප දකින ඇමරිකානුකරණය වූ ලෝකය වෙනුවට සංස්කෘතිකමය වශයෙන් වඩාත් ස්වාධීන, විවිධත්වයෙන් යුතු සහ සමබර ශිෂ්ටාචාරයක් බිහිවීමට ඉඩ තිබුණි.






